Bedrijven en hun leiders tot de orde roepen en aanzetten tot het bewaken en bevorderen van integriteit en veiligheid: hoe doe je dat, effectief en fair?

Integriteit en veiligheid zijn prioriteiten op de politieke en maatschappelijk agenda van vandaag; van bedrijven en organisaties wordt verwacht dat zij integriteit en veiligheid nastreven en waarmaken. Integriteit en veiligheid vragen onder andere om compliance. Het rechtvaardig effectief ingrijpen om integriteit en veiligheid te bereiken of te verbeteren vraagt om een goed doordacht systeem van toerekening aan en verantwoordelijk houden van bedrijven, organisaties en hun leiders. Zo’n systeem is allerminst een gegeven.

Hoewel in de Europese Unie steeds meer onderwerpen worden geregeld die integriteit en veiligheid bepalen of raken, en er ook in de Unie aandacht is voor en geloof in het belang van het aansprakelijk stellen van bedrijven en organisaties voor strafbare feiten in dat verband, laten de initiatieven in de Europese Unie opvallend genoeg nog in het midden om wat voor soort aansprakelijkheid het dan gaat of moet gaan, laat staan welke criteria daarvoor gelden. Dat is een gemiste kans.

Het Nederlandse strafrechtssysteem is bij uitstek geschikt voor verdere ontwikkeling en verdieping op dit vlak. Omdat het systeem flexibel is en van origine neutraal en waardenvrij. Er zijn in Nederland interessante en waardevolle ontwikkelingen te herkennen. Dat neemt niet weg dat het systeem en de werking van het systeem zich op relevante vlakken verder kan ontwikkelen om nog effectiever en rechtvaardiger te (kunnen) zijn. Alle betrokkenen kunnen hun rol spelen en pakken. De bedrijven, organisaties en hun leiders, het OM en ZM, maar ook de politiek en media. Voor allen geldt: integriteit en veiligheid horen voorop.