Tijdschrift voor Financieel Recht 2014 nr. 1/2

De dubbele rol van het recht bij de effectiviteit van het financieel toezicht

M. Aelen LLM en M. van den Broek LLM*

rappor1. Introductie De huidige financiële crisis heeft de afgelopen jaren in Nederland geleid tot een roep om meer, strenger en effectiever toezicht. Daartoe zouden de financiële toezichthouders daadkrachtiger moeten worden en sneller moeten kunnen ingrijpen. Dit vereist een versterking van het toezicht, die onder meer door uitbreiding van de bevoegdheden van de toezichthouders bewerkstelligd wordt.1 De crisis heeft geleid tot een aantal veranderingen in het juridisch kader van het financieel toezicht. Niet alleen werden de bevoegdheden

Artikel kopen € 32,45 excl. BTW

In plaats van abonneren kunt u dit artikel ook afzonderlijk kopen.

van de financiële toezichthouders uitgebreid teneinde ze beter te bewapenen tegen (toekomstig) marktfalen van de financiële sector. Tevens werd de relatie tussen de minister en de toezichthouder versterkt met de uitbreiding van de bevoegdheden van de minister ten aanzien van de financiële toezichthouders.2 Ook werd de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de financiële toezichthouders beperkt met de introductie van een wettelijke aansprakelijkheidsbeperking in art. 1.25d Wet op het financieel toezicht (hierna: Wft).3 Hoewel meerdere redenen ten grondslag hebben gelegen aan de introductie van de aansprakelijkheidsbeperking, was een van de argumenten dat op deze manier de toezichthouders ‘achteraf meer openlijk zelfkritisch verantwoording kunnen afleggen over hun handelen’.4 Wij signaleren dat meer en meer van toezichthouders wordt verlangd dat zij hun prestaties laten zien en dat zij duidelijk kunnen maken wat de meerwaarde is van het uitgevoerde toezicht. Zoals Hilbers e.a. stellen, wordt steeds vaker van financiële toezichthouders verwacht dat ze inzichtelijk kunnen maken welke nalevingseffecten en maatschappelijke effecten de uitvoering van het toezicht met zich meebrengt.5 Met andere woorden: toezichthouders dienen zich steeds nadrukkelijker te verantwoorden over de effectiviteit van het door hen uitgevoerde toezicht.6 De praktijk laat zien dat effectiviteit van toezicht op meerdere manieren kan worden uitgelegd en gemeten.7Grosso modo zijn de twee meest bekende instrumenten de effectmeting en de kosten-batenanalyse.8 Bij de twee genoemde typen metingen, hoe verschillend ook, is primair geen rol voor juristen weggelegd. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de discussie rondom de effectiviteit van toezicht geheel aan juristen voorbij dient te gaan. Integendeel, toezicht, en daarbij de rol van de toezichthouder, is juist een domein dat al jaren op veel belangstelling vanuit de rechtswetenschap kan rekenen.9 De vraag is echter welke rol het recht speelt in de discussie omtrent de effectiviteit van het financieel toezicht. Het doel van dit artikel is te laten zien dat de rol van het recht dubbel is: enerzijds hebben toezichthouders te maken met juridische verplichtingen om effectief te zijn, dan wel om dat aan te tonen. Anderzijds hebben dezelfde toezichthouders ook te maken met juridische tekortkomingen die er in sommige gevallen toe leiden dat toezichthouders minder of überhaupt niet effectief kunnen zijn. Hoewel een discussie over de effectiviteit van toezicht voor een groot aantal toezichtdomeinen zeer relevant is, richten wij ons in dit artikel op de effectiviteit van het financieel toezicht. Nagegaan wordt of, en zo ja welke, juridische verplichtingen er tot effectief toezicht bestaan voor de toezichthouders op de financiële markten, te weten de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) (paragraaf 2). Omdat het financieel recht een sterk Europese dimensie heeft, zal hierbij het Europese effectiviteitsbeginsel naast een nationale benadering van effectiviteit worden gelegd. Na de theorie wordt op basis van interviews gekeken naar de praktische invulling van het effectiviteitsbeginsel door beide toezichthouders (paragraaf 3). Daarna volgt in paragraaf 4 een korte schets van gevallen waar het recht als beperkende factor voor effectief toezicht fungeert. Wij richten ons hierbij op de open normen en principles-based toezicht, alsmede de bevoegdheden van toezichthouders. In paragraaf 5 wordt met een aantal concluderende observaties geëindigd.

U heeft op dit moment geen toegang tot de volledige inhoud van het artikel. U kunt alleen de inleiding en hoofdstukindeling lezen.

Wanneer u volledige toegang wenst tot alle informatie kunt u zich abonneren op dit tijdschrift of inloggen als abonnee.


Deel deze pagina:

Nog niet beoordeeld

Bijlage(n)

  • Bijlagen zijn alleen beschikbaar voor abonnees.

Artikel informatie

Type
Artikel
Auteurs
M. Aelen LLM en M. van den Broek LLM*
Auteursvermelding
Ik ben auteur van dit artikel
Datum artikel
Uniek Den Hollander publicatienummer
UDH:FR/10955

Verder in 2014 nr.1/2

 Europese bronnen van inspiratie

Duidelijk is dat degenen die het financieel recht toepassen, al lang niet meer kunnen volstaan met Nederlandse bronnen. Nationale wet- en regelgeving, maar ook daarop voortbouwende beleidsregels en...

 Het concept wetsvoorstel Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen: over voetangels en klemmen

Op 26 november 2013 publiceerde de Minister van Financiën het concept wetsvoorstel Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen. Doel is het invoeren van een nieuw hoofdstuk in de Wet op het financ...

 De dubbele rol van het recht bij de effectiviteit van het financieel toezicht

rappor1. Introductie De huidige financiële crisis heeft de afgelopen jaren in Nederland geleid tot een roep om meer, strenger en effectiever toezicht. Daartoe zouden de financiële toezichthouders...

 Zorgplicht bij beleggingsdienstverlening in niet-gereguleerde financiële instrumenten

‘Toezicht scherper na ‘Madoff’’, kopte het FD op 9 december 2013. ‘Omdat het om een Amerikaanse beleggingsinstelling ging, was de AFM niet direct betrokken bij het toezicht op het fon...

 Ook volgens Hoge Raad wanbeleid bij Fortis na overname ABN AMRO

I nleiding 1. Het verhaal is bekend. Een danig verzwakt ABN AMRO valt in oktober 2007 ten prooi aan een internationaal bankentrio, bestaande uit de Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar Fortis, d...

 Nieuws

In deze rubriek worden ontwikkelingen op het terrein van het effectenrecht en ander financieel recht gesignaleerd die betrekking hebben op de periode van 10 december 2013 tot 10 januari 2014

 Rondom het nieuws. Beloning van fondsbeheerders

‘Er heerst een breed gedragen consensus dat een ongepaste beloningscultuur in de financiële sector, ofschoon deze niet de hoofdoorzaak was van de financiële crisis die zich in 2007 en...

 Vijf jaar Wet op het financieel toezicht: too big to fail?

Het preadvies voor de Vereniging voor Financieel Recht (hierna: VvFR) stond dit jaar in het teken van de wet die binnen de vereniging een centrale plaats inneemt: de Wet op het financieel toezicht ...